هاوردە و ناردنکاران: بەشێکی بازرگانان بۆ دەستکەوتنی دۆلاری هەرزان چوونەتە ناوچەکانی عێراق

سەرۆکی یەکێتیی هاوردە و ناردنکارانی هەرێمی کوردستان دەڵێت 2025 ساڵێکی سەخت بوو بۆ بازرگانان. ئەو ئاماژەی بەوەش کردووە کە هاوردەی کاڵا لە ئێرانەوە 50% دابەزیووە.

تەگەرە و کۆسپەکانی 2025

مستەفا شێخ عەبدولڕەحمان، سەرۆکی یەکێتیی هاوردە و ناردنکارانی هەرێمی کوردستان، ڕایگەیاند کە لە ساڵی 2025دا کۆمەڵێک تەگەرە و کۆسپ هاتنە سەر ڕێگەی هاوردەکاران کە پێشتر نەبوون. گەورەترین گورزیش بڕیارەکانی حکومەتی عێراق بوون لەبارەی گۆڕینی ڕێڕۆی بازرگانی.

بڕیاری 72 کاژێرەکە

بەپێی بڕیارێکی بەغدا، هەر کاڵایەک دێتە هەرێمی کوردستان، دەبێت لە 72 کاژێردا بگوازرێتەوە بۆ پارێزگاکانی عێراق. مستەفا شێخ عەبدولڕەحمان دەڵێت ئەمە بڕیارێکی قورس بوو، چونکە بازرگان ناتوانێت لە 3 ڕۆژدا هەموو کاڵاکانی بفرۆشێت. ئەو باسیشی کرد کە ئەم ڕێکارە وایکرد بازرگانانی هەرێمی کوردستان کۆگاکانیان بگوازنەوە. زۆرینەیان ڕوویان لە کەرکووک، موسڵ و بەغدا کرد بۆ ئەوەی کاڵاکانیانی لێ کۆگا بکەن.

دابەزینی 50% لە هاوردەی ئێران

سەرۆکی یەکێتیی هاوردە و ناردنکاران ئاماژەی بەوەش کرد کە بەهۆی بڕیارەکانی عێراقەوە ڕێڕۆی هاوردەکردنیش گۆڕدراوە. ئەو گوتی پار هاوردەی کاڵا لە ئێرانەوە لە شەش ملیار دۆلارەوە بۆ سێ ملیار دۆلار دابەزیووە. بەگوتەی ئەو بەرپرسە، بازرگانان ئێستا زیاتر ڕوو لە دەروازەکانی خوسرەوی و دەروازەکانی دیکەی عێراق دەکەن. لەوێ ئاسانکاریی زیاتریان بۆ دەکرێت.

کێشەی سیستمی ئەسیکۆدا

لەبارەی سیستمی ئەسیکۆداش، شێخ مستەفا گوتی حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان لەسەر ئەم سیستمە ڕێکنەکەوتوون. ئەمەش بووەتە کێشەیەکی گەورە بۆ دەستکەوتنی دۆلار بە نرخی فەرمی. حکومەتی عێراق لە ساڵی 2023ەوە سیستمی ئەسیکۆدا بۆ بە ئەلیکترۆنیکردنی داتای گومرگەکان بەکاردەهێنێت. ئەم ساڵیش قۆناخی سێیەم جێبەجێ دەکات، بەڵام هێشتا لەگەڵ هەرێمی کوردستان ڕێکنەکەوتوون و سیستمەکە لە گومرگ و دەروازەکانی هەرێمی کوردستان جێبەجێ ناکرێت.

جیاوازیی نرخی دۆلار

بازرگانێک ئەگەر لە دەروازەکانی هەرێمی کوردستان کاڵا هاوردە بکات، لە لایەن بانکی ناوەندیی عێراقەوە بە نرخی فەرمی (1,320 دینار بەرامبەر یەک دۆلار)ی پێنادرێت. بۆیە ناچارە لە بازاڕی ڕەشدا دۆلار بە 1,430 دینار یان زیاتر دۆلار بکڕێت. بەگوتەی مستەفا شێخ عەبدولڕەحمان، ئەم جیاوازییەی نرخی دۆلار وایکردووە زۆرینەی بازرگانان ڕوو لە بەسرە بکەن. لەوێ لە ڕێگەی ئەسیکۆداوە کاڵا دەهێنن بۆ ئەوەی سوود لە دۆلاری هەرزان ببینن.

ئامارەکانی 2025

سەرۆکی یەکێتیی هاوردە و ناردنکاران دەڵێت لە 2025 توانراوە: - 2,955 مۆڵەت بدرێت بۆ هاوردەی کاڵا لە وڵاتانی دەرەوە - 922 مۆڵەت دراوە بۆ هاوردەی ئۆتۆمبێل - 115 مۆڵەتیش دراوە بۆ هەناردەی کاڵا

دابەزینی کۆی گشتیی هاوردە

بە کۆی گشتی، لە 2025دا بایی نزیکەی 12 ملیار دۆلار کاڵا هاوردەکراوە. ئەمە بەراورد بە 2024 کەمبووەتەوە کە ئەو ساڵە 18 ملیار دۆلار بوو. هۆکاری ئەو دابەزینە، بڕیاری حکومەتی عێراق بوو بۆ گواستنەوەی کاڵا لە دەروازەکانەوە بۆ عێراق لە 72 کاژێردا. بۆیە زۆرێک لە خاوەن کارگەکان چوونەتە ناوچەکانی خواروو و نێوەڕاستی عێراق.

کارگە و کۆمپانیا نوێیەکان

بەگوتەی شێخ مستەفا، لە 2025دا: - 205 کارگە دامەزراون و 2,542 هەلی کاری ڕاستەوخۆیان رەخساندووە - 2,170 کۆمپانیاش لە هەرێمی کوردستان دامەزراون

پاشەکشە لە هەناردەکردن

لەبارەی هەناردەکردنی بەرهەمە کشتوکاڵییەکانەوە، سەرۆکی یەکێتییەکە نیگەرانیی خۆی دەربڕی. ئەو گوتی ئەم ساڵ لە هەناردەی هەنار و پەتاتەدا وەک ساڵی 2024 بەهێز نەبووین و پاشەکشەمان کردووە. ئەو باسیشی کرد: "کێشەکە ئەوەیە کە سیستەمێکی ڕێکوپێکمان نییە بۆ دۆزینەوەی کڕیار لە وڵاتانی دەرەوە."

هاوردە و ناردنکاران: بەشێکی بازرگانان بۆ دەستکەوتنی دۆلاری هەرزان چوونەتە ناوچەکانی عێراق